آذربایجان غربی

رشوه در ازای خدمات!

  • چهارشنبه, مهر 04 1397
  • اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

بارها شنیده ایم که شخصی از پرداخت زیر میزی برای زودتر انجام دادن کارش حرف زده یا شخص دیگری به دادن رشوه برای جریمه نشدن اشاره کرده است!

به گزارش خبرنگار هم آوا به نقل از آفتاب يزد، گرچه در همه این موارد در صورتی که موضوع علنی شود هر دو شخص مورد پیگرد قانونی قرار می‌گیرند اما قانون و مقررات هم تا کنون نتوانسته دست رشوه بگیران و رشوه دهندگان را قطع کند!

در کشور ما رشوه گرفتن و رشوه دادن یک امر قبیح شناخته شده است اما این باعث نشده که زیرمیزی داده یا گرفته نشود. بار‌ها‌ شنیده ایم که یک مامور دولتی به دلیل گرفتن رشوه اخراج شده یا مسئولی به دلیل فساد مالی مورد پیگرد قانونی قرار گرفته است! حتی همین چند وقت پیش بود که چند قاضی به دلیل گرفتن رشوه از کار برکنار شدند! اما سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا گرفتن رشوه یا پرداختن آن رو به افزایش است؟ چرا مردم برای حل مشکلاتشان به پرداخت رشوه
روی آورده اند؟

رشوه از گذشته تا کنون

رشا و ارتشا از جمله جرایمی است که اعتماد عمومی را از نظام اداری سلب کرده و موجب تزلزل آن میشود. جرم رشا و ارتشا در زمره جرایم بسیارقدیمی است که از گذشته‌های دور در بسیاری از جوامع شیوع داشته است. درایران دوره قاجاریه بسیاری از مقامات و مشاغل دولتی تنها به دلیل‎ مداخله (رشوه) و رسوم‌‎ نهفته در آنها برای افراد جاذبه داشت و حقوق رسمی قابل پرداخت به صاحبان مقامات مبلغ قابل توجهی نبود.

شهرهای شمالی رکورد دار رشوه!

در گزارشی که به تازگی از مرکز پژوهش‌ها‌ی مجلس با نام «پایش امنیت سرمایه گذاری برای زمستان 1396» تهیه و منتشر شده اعلام کرده اند که شهرهای گیلان، البرز و مازندران رکورد دار پرداخت رشوه هستند! این در حالی است که مجازات زیادی برای رشوه بگیران در قانون اساسی ما آمده است. به‌عنوان نمونه مطابق ماده ۵۸۸ قانون مجازات اسلامی، رشوه بگیران به حبس از 6 ماه تا دو سال یا مجازات نقدی از سه تا دوازده میلیون ریال محکوم می‌‌شوند و آنچه گرفته اند به عنوان مجازات مودی به نفع دولت ضبط خواهد شد اما با این حال باز هم شاهد هستیم که در موارد بسیاری رشوه داده یا گرفته می‌شود.

حقوق کارمند با نیاز او همخوان نیست

دکتر علیرضا شریفی یزدی، روانشناس اجتماعی در گفت و گو با آفتاب یزد درباره دلایل روی آوردن جامعه به پرداخت و دریافت رشوه در ادارات و سازمان‌ها‌ می‌گوید: « چیزی که ما تحت عنوان رشوه از آن یاد می‌کنیم در واقع تلاش نامتعارف و غلط اما واقعی مردم برای راه افتادن کارشان است که این اتفاق به چند دلیل در جامعه ما رخ می‌دهد؛ دلیل اول که از اهمیت بسیاری نیز برخوردار است موضوع فرهنگ این موضوع است. در جامعه ما گویی به صورت فرهنگ جا افتاده است که از هر کس که وظیفه اش را به خوبی انجام می‌دهد و برای دیگران در چارچوب شرح وظایف قانونی خود اقدامی را انجام می‌دهد، حتما باید قدردانی و تشکر کرد! این قدردانی‌ها معمولا به صورت کادو، هدیه، زیر میزی، پول چایی یا همان رشوه است. دلیل دیگری که باز هم از اهمیت زیادی برخوردار است عدم تطابق درآمد کسانی که کار خدماتی انجام می‌دهند با نیازشان است. یعنی حقوقی که به یک کارمند داده می‌شود معمولا با نیازهای روزمره فرد همخوان نیست و فرد برای این که بتواند گذران زندگی کند به گرفتن رشوه رو می‌آورد! یعنی کار کسی را سریع تر راه می‌اندازد و در عوض آن پول را دریافت می‌کند. فرد با این کار می‌خواهد در واقع منبع درآمد دومی داشته باشد.»

کاغذ بازی‌ها‌ی اداری یکی از دلایل ایجاد رشوه است

این روانشناس اجتماعی با تاکید بر اینکه در کشور ما پیچ و خم اداری بسیاری نسبت به سایر کشور‌ها‌ وجود دارد توضیح داد:« یکی دیگر از دلایلی که افراد به گرفتن رشوه روی می‌آورند بروکراسی و کاغذ بازی است که در دستگاه‌ها‌ی دولتی کشور ما وجود دارد. همین کاغذ بازی‌ها‌ باعث می‌شود که افراد برای اینکه کارشان سریع تر راه بیفتد از روش‌ها‌ی نامتعارف استفاده کنند که یکی از همین روش‌ها‌ ایجاد انگیز بیشتر برای کسی است که خدماتی را ارائه می‌دهد که همان پرداخت رشوه است. موضوع دیگرعدم شفافیت است؛ به این معنی که ما در نظام اداری متاسفانه داخل ویترین عمل نمی‌کنیم و در واقع همیشه پشت جبهه هستیم. سیستم‌های اداری ما به بهانه‌ها و دلایل مختلف معمولا کار درست را انجام نمی‌دهند و این عدم شفافیت هم باعث می‌شود که افراد مخصوصا کسانی که خدمات ارائه می‌دهند به راحتی بتوانند کارها را پشت گوش بیندازند! در حالی که در یک سیستم شفاف که بهترین آن دولت الکترونیک است، جایی برای رشوه باقی نمی‌ماند. در واقع چون ما شفافیت نداریم این مشکل به وجود می‌آید.»

دولت الکترونیک می‌تواند از ایجاد رشوه جلوگیری کند

او با اشاره به دولت الکترونیک افزود: « ما به این دلیل که هنوز هم کارهایمان را به صورت سنتی انجام می‌دهیم و کار‌ها‌ به صورت یدی و فیزیکال است و از آنجایی که فرد مجبور است خودش مراجعه کند تا کارش را پیگیری کند و چون با ارائه دهندگان خدمات رو به رو می‌شود، این تماس می‌تواند خیلی مشکلات را ایجاد کند اما اگر به معنای واقعی به دولت الکترونیک بها داده شود و سیستم دیجیتال جای ارتباط‌ها‌ی فیزیکال و چهره به چهره را بگیرد دیگر جایی برای دادن رشوه و مشکلات دیگر باقی نمی‌ماند. البته باید به قوانین دست و پا گیر و خطاهایی که اتفاق می‌افتد هم اشاره کرد. یعنی وقتی بخواهیم قانون را دور بزنیم دست به رشوه می‌زنیم و بدبختانه اینکه در این خصوص تاکنون نتایج مثبتی هم اخذ شده است. آنقدر ما در کشورمان در زمینه قوانین و قواعد سخت عمل می‌کنیم قوانین متضاد داریم و ادارات و سازمان‌های متعددی نیز وجود دارد که گاهی برای انجام یک کار ساده شاید نیاز باشد 10 اداره و سازمان نظر بدهند و این در پیچ و خم‌ها‌ مسئله ایجاد می‌کند و نتیجه هم این می‌شود که فرد تلاش می‌کند از طریق رشوه مشکلاتش را حل کند!»

سرمایه اجتماعی کاهش یافته است

شریفی با تاکید بر لخت بودن نظام اداری حاکم بر جامعه توضیح داد: « ما یک نظام اداری به شدت لخت داریم که در کشور‌ها‌ی دیگر اگر بخواهیم مثال بزنیم می‌توانیم به هند اشاره کنیم که مثل ما یا شاید هم از کشور ما اوضاع بدتری داشته باشد! در غیر این صورت اکثر کشور‌ها‌ی دنیا به دلیل همان سیستم دیجیتال و دولت الکترونیکی از روال لختی فاصله گرفته اند. دلیل جامعه شناختی افزایش پرداخت رشوه هم بازمی گردد به موضوع کاهش سرمایه اجتماعی در کشور؛ مطالعات نشان می‌هد که اگر کشوری بخواهد توسعه پیدا کند حتما باید از سرمایه اجتماعی بالایی برخوردار باشد. این سرمایه دو گزینه شفاف و روشن دارد؛ یکی اعتماد عمومی بالا و دیگری شفافیت بالا در نظام اداری! این دو موضوع در کشور ما خیلی کم وجود دارد. جامعه ای که در آن سرمایه اجتماعی پایین است، حتما رفتارهای غیراخلاقی از جمله رشوه در آن افزایش پیدا می‌کند. هر چند که رشوه در چنین جامعه ای مشکل کوچکی محسوب می‌شود.»

می‌توانیم بابت جریمه رشوه با پرداخت رشوه فرار کنیم!

این روانشناس اجتماعی تاکید کرد: «موضوع اصلی که در کشور ما جهت اخذ رشوه از اهمیت بالایی برخوردار است این است که قوانین بازدارنده هم تحت تاثیر رشوه قرار می‌گیرند. یعنی ما می‌توانیم بابت جریمه رشوه، با پرداخت رشوه فرار کنیم. در چنین فضای متضاد و متناقضی طبیعتا پرداخت رشوه رشد خواهد کرد. اما مهم‌ترین مشکل به نظر من دو مورد است؛ یکی عدم تناسب در آمد با هزینه‌ها و دیگری کاهش شاخص‌های سرمایه اجتماعی در کشورمان است که مطالعات اکتشافی و مطالعات میدانی موید این موضوع است.»

قانون را دور می‌زنیم، رشوه می‌دهیم، رشوه می‌گیریم و وقتی کارمان جایی گیر می‌افتد تقصیر را به گردن دیگری می‌اندازیم! رشوه گرفتن به اندازه رشوه دادن قبیح است، زیر میز و روی میز هم ندارد! از خودمان شروع کنیم.

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google BookmarksSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
منتشرشده در اجتماعی

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

محبوب ترین ها